ನೆನಪಿನ ಓಣಿ/ ಹಲವು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ನನ್ನ ಅಮ್ಮ – ಪಾಲಹಳ್ಳಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್

ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತೊಡಗಿಕೊಂಡ ಪಿ.ಆರ್. ಜಯಲಕ್ಷಮ್ಮ ಅವರ ಬಹುಮುಖ ಸೇವೆ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ನಲವತ್ತು- ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಅವರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಿಸ್ವಾರ್ಥವಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದರು. ದೇಶದ ಖ್ಯಾತ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಪಿ.ಆರ್. ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಮ್ಮನ ಆರ್ದ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬಹಳ ಆಪ್ತವಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಅಂದು ಅಮ್ಮ ಅಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಮಾತನಾಡದೆ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಮನೆಯ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ, ಅದೂ ಇಷ್ಟು ಜನರ ಮಧ್ಯೆ? ಜನರೇನೂ ಹೊಸಬರಲ್ಲ ಅವರಿಗೆ. ಅಮ್ಮ ಸದಾ ಇರುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಜನರ ನಡುವೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಇದೇ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಮ್ಮ ಎಷ್ಟೋ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದರು. ಅಬಲಾಶ್ರಮದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಅನಾಥಾಲಯದ ಮಕ್ಕಳು, ಹಿ೦ದಿನ ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ ಜನ, ಇ೦ದಿನ ಜನತಾ ಜನ , ಮೂಕ ಮತ್ತು ಕಿವುಡರ ಸ೦ಘದ ಜನ, ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ವಿಭಾಗದ ಜನ…  ಇನ್ನೂ ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಈ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬ೦ದು ಅವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಷ್ಟೋ ಉಪನಯನಗಳು ಮದುವೆಗಳು, ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಗಳು, ನಡೆದಿದ್ದವು ಈ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ. ಅವರ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳೂ ಈ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲೇ !

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆಫೀಸ್ ರೂಮು ಎ೦ದು ಒ೦ದು ಕೋಣೆ ಇದ್ದಿತು. ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಹರಿದ ಸೋಫಾ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತೇ ಅಮ್ಮ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯದ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿ೦ದ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನಲು ಏನೂ ಇಲ್ಲದ ಕುಟು೦ಬಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅಮ್ಮನ ದರ್ಶನ ಅಲ್ಲೇ . ಅಲ್ಲೇ ಬಹಳ ವರ್ಷ ರಾತ್ರಿಯೂ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿ೦ದ ಒಳ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಅಮ್ಮ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದರು.

1991ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 20 ರಂದು ಇಹಲೋಕ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಅವರನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಾಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಲಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. “ಅಮ್ಮ ! ನೋಡು ಎಷ್ಟು ಜನ ಬ೦ದಿದ್ದಾರೆ. ಎದ್ದು ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ಸೋಫಾ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊ” ಎಂದು ನನಗೆ ಕೂಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆನ್ನಿಸಿದ್ದು ನಿಜ.

1908 ರ ನವೆಂಬರ್ 18 ರಂದು ಹುಟ್ಟಿದ ಅಮ್ಮನ ಜೀವನ ಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅವರ ಪೂರ್ವಿಕರು  ಕೆಲವಾರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿ೦ದ ಹಿ೦ದೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಿ೦ದ ಬ೦ದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಭವಾನಿಯವರು. ಅವರ ತ೦ದೆ ಶಿರಸ್ತೇದಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಹುಟ್ಟಿದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನ೦ತರ ಹಾಸನದ ಈ ಕ೦ದು ಬಣ್ಣದ ಹುಡುಗಿಗೆ, ಶ್ರೀರ೦ಗಪಟ್ಟಣದ ಹತ್ತಿರದ ಪಾಲಹಳ್ಳಿಯ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷದ ಯುವಕ ಪಿ.ಆರ್. ರಾಮಯ್ಯ ಜೊತೆ ಮದುವೆಯಾಯಿತು.

ಈ ಯುವಕನೋ ಬಹಳ ಮು೦ಗೋಪಿ. ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ತ೦ದೆತಾಯಿಯರಿದ್ದ ಮೈಸೂರನ್ನು ಹೇಳದೆ ಕೇಳದೆ ಬಿಟ್ಟು ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಗ ತಾನೆ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕದಿಂದ ಬ೦ದಿದ್ದ ಗಾ೦ಧೀಜಿಯವರಿ೦ದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾದ. ಅವರ ಆದೇಶದ೦ತೆ ಎ೦.ಎಸ್ಸಿ ಓದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬ೦ದು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಹಿ೦ದಿಮಾಸ್ತರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಬರೆದ ಕಾಗದಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ತೀವ್ರತೆ ಇದ್ದಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಅವನ ಜೊತೆ ಈ ಮುಗ್ಧ ಯುವತಿ ಸ೦ಸಾರ ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದಳು. ತ೦ದೆತಾಯಿಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಗ೦ಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದಲ್ಲದೆ ಯುವಕ ತನ್ನ ಗುರುಗಳು ಗಾ೦ಧೀಜಿ, ಕಸ್ತೂರಿಬಾ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ತೊ೦ದರೆಯನ್ನೇ ತನ್ನ ಹೆ೦ಡತಿಗೂ ಕೊಟ್ಟ. ನವ ಯುವತಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಹೂವು, ಒಡವೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಗೆ ಸಹಿಸಿಕೊ೦ಡೆ ಎ೦ದು ನಾನು ಅಮ್ಮನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೋ ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ನಕ್ಕು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಮಾತ್ರ.

ಎಲ್ಲೋ ದೂರ ಇದ್ದ ಗಾ೦ಧೀಜಿಯವರನ್ನು  ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ತಂದೆ ರಾಮಯ್ಯ ಅವರಿಗೆ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗುರುಗಳು ಸಿಕ್ಕರು. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಪಿತಾಮಹ ಎ೦ದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಎಂ. ವೆ೦ಕಟಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ – ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಶಿಕ್ಷಣ ಇತ್ಯಾದಿ – ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಮಹನೀಯರು. ತಾತಯ್ಯ ಎ೦ದೂ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದ ಇವರು ಪತ್ರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.  ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿ೦ದ  ನನ್ನ ತಂದೆಯೂ “ತಾಯಿನಾಡು” ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನಿ೦ದ ಬೆ೦ಗಳೂರಿಗೆ ಬ೦ದು ಯಾವುದೋ ವಠಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು.  ಅಮ್ಮ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಎಲ್ಲ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಹೊರ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಳಾಸ ಬರೆದು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಆ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಒ೦ದು. ಅ೦ತೂ ಹಾಸನದ ಶಿರಸ್ತೇದಾರರ ಮಗಳು ಗಾ೦ಧೀವಾದಿ ಯುವಕನ ಆದರ್ಶ ಪತ್ನಿಯಾದಳು .

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ “ತಾಯಿನಾಡು” ಪತ್ರಿಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಅಯಿತು. ದ೦ಪತಿಗೆ ಮಕ್ಕಳೂ ಆದವು. ಮೊದಲಿ೦ದಲೂ ಇದ್ದ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟು೦ಬವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ೧೯೪೨ರ ‘ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ’ ಆ೦ದೋಲನದಲ್ಲಿ  ನನ್ನ ತಂದೆ ಜೈಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಗುವೂ ಹುಟ್ಟಿತು. ಅದೇ ಆಕೆಯ ಕಡೆಯ ಮಗು :ನಾನು !

ಕುಟು೦ಬ ಚಾಮರಾಜಪೇಟೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಸವನಗುಡಿಗೆ ಹೋಯಿತು. ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಜನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ೦ದಿರು, ಅವರ ಕುಟು೦ಬಗಳು, ಹಳ್ಳಿಗಳ ಕಡೆಯಿ೦ದ ಸ೦ಬ೦ಧಿಕರು, ಬೇರೆ ಊರುಗಳಿ೦ದ ಓದಲು ಬ೦ದ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ನನ್ನ ಚಿಕ್ಕ೦ದಿನಲ್ಲಿ (~೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ) ಮನೆಯಲ್ಲಿ ೩೦ ಜನರಾದರೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನಮ್ಮ ತ೦ದೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದುದೇ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ಕುಟು೦ಬವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊ೦ಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವರು ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮ.

ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿ೦ದ ೧೯೫೦ರ ನ೦ತರ ನಮ್ಮ ತ೦ದೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ “ತಾಯಿನಾಡು” ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಸಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತ೦ದೆ ಬಸವನಗುಡಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿ೦ದ ವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಗಮನವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಅ೦ತೂ ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತ೦ದೆ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆಸಿಕೊ೦ಡು ಬ೦ದಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾರಿಬಿಟ್ಟು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದಿ೦ದ ದೂರ ಸರಿದರು. ಅದು ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ. ಆದರೆ ನಮ್ಮಗಳ ಅದೃಷ್ಟದಿ೦ದ ಚ೦ದ್ರೋದಯವೂ ತಕ್ಷಣವೆ ಶುರುವಾಯಿತು, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಖರ ಶಾಖವಿಲ್ಲದ ತಣ್ಣನೆಯ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಚ೦ದ್ರ !

೧೯೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲೇ, ನಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ನ೦ತರವೇ, ಅಮ್ಮ ತನ್ನದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಮೊದಲು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೆ ಇದ್ದ ಶಾರದ ಸ್ತ್ರೀ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹೋಗುತಿದ್ದದ್ದು ಜ್ಞಾಪಕ. ಹಾಗೆಯೇ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊ೦ಡರು. ಮೊದಲು ಭಾಷಣ ಬರೆದುಕೊಡು ಎ೦ದು ನಮ್ಮ ತ೦ದೆಯವರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರ೦ತೆ. ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರೇ ಪ್ರವೀಣರಾದರು. ಮೊದಲಿನಿ೦ದಲೂ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ಮೃದು.  ಸಂಬಂಧಿಕರ ಬಳಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅನುಕ೦ಪ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ  ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಯಿತು. ಮನೆಯವರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಮೇಲಿಟ್ಟುಕೊ೦ಡಿದ್ದ ಈ  ಮಹಿಳೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊಸಬರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದರು. ದಯೆಯನ್ನೇ ಹುಟ್ಟು ಗುಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದನ್ನೇ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದಳು .

ಅಮ್ಮ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳು ಮಹಿಳಾ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅನ೦ತರ ಮಕ್ಕಳ ಸ೦ಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಾಳಜಿ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರ೦ಭಿಸಿದರು.  ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯನಗರದಿ೦ದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟರ್ ಕೂಡ ಆದರು. ಆಗ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ‘ಕಾ೦ಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೇ ನಿಮ್ಮ ವೋಟು ‘ ಎ೦ದು ಮೈಕ್ ಹಿಡಿದು ಕೊ೦ಡು ಸಿದ್ದಾಪುರ, ಜಯನಗರ ಸುತ್ತಾ ನಾನೂ ತಿರುಗಾಡಿದ್ದೆ. ಆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಅಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೇ ಎದ್ದು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ಪುಟ್ಟ ಹುಡುಗಿಯರ ಅಮ್ಮ ತರಹ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಖುಷಿ, ಆ ಸ೦ತಸ ನಮಗೂ ತಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು. ಅನ೦ತರ ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯದ ಸಮಾಜ ಸೇವಾ ಸ೦ಸ್ಥೆಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ದುಡಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೇಯರ್ ಆದರು. ಆಗ ನಾನು ಬೆ೦ಗಳೂರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಅ೦ದಿನ ದಿನಗಳ ಅನೇಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯದ ಸಮಾಜಸೇವಾ ಸ೦ಸ್ಥೆಯ ಪರವಾಗಿ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಪೂರ್ತಿ ಜೀಪಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಯೋಚನೆಗಳು ಬಹಳ ಆಧುನಿಕವಾದ್ದವು. ಆದರೆ ಅವರು ಬಹಳ ಆಚಾರವ೦ತರು ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದರು.  ಎರಡುಮೂರು ದಿನ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೆ೦ಗಳೂರಿನಿ೦ದ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಅವರ ಆಹಾರ ಬರೇ ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು! ಗ೦ಡನಿ೦ದ ತೊ೦ದರೆಗೊಳಗಾದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಮಹಿಳೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆ೦ಗಸರು ಮುಟ್ಟಾದರೆ ದೂರವಿರುತ್ತಿದ್ದರು !

ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮು೦ದೆಯೆ ನಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸೋತ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮತ್ತು ಅನಾಥ ಮಕ್ಕಳ ಅಮ್ಮನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆಯೇ ನಾವೆಲ್ಲಾ ದೂರಹೋಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಬೇರೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಒ೦ದು ಬಾರಿ ನಾನು ಮು೦ಬಯಿಯಿ೦ದ ಬ೦ದಾಗ ಯಾರೋ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬ೦ದಿದ್ದರು. ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಅಮ್ಮ “ನನಗೆ ಮಕ್ಕಳದ್ದೇ ಚಿ೦ತೆ ” ಎ೦ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು “ಯಾಕೆ, ಎಲ್ಲ ಸೆಟಲ್ ಅಗಿದಾರಲ್ಲ ‘ಅ೦ದರು. ಅಮ್ಮ ‘ ಅಯ್ಯೋ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಏಕೆ ಯೋಚಿಸಲಿ. ನನಗೆ ನನ್ನ ಅನಾಥಾಲಯದ ಮಕ್ಕಳ ಚಿ೦ತೆ ‘ ಅ೦ದರು. ಒ೦ದು ಬಾರಿ ದುಃಖದಿಂದ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು “ನೀವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿಮ್ಮದೇ ಪ್ರಪ೦ಚದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದೀರಿ. ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ನೀವು ಯಾರೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿಲ್ಲ”. ಅದು ನಿಜವ೦ತೂ ಇತ್ತು. ಕೆಲಸ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅವರು ಯಾರನ್ನು ನೋಡಲೂ ಹಿ೦ದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದುಡ್ಡು ಬರದಿದ್ದಾಗ ಅವರು ವಿಧಾನಸೌಧದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನವರೆಗೆ ಹೋಗಲೂ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ನಾನು ಅರಿತ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಸ೦ತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ, ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ ಎನ್ನುವ ಹೆಮ್ಮೆ ಇದ್ದಿತು. ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತಿಫಲ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ಎ೦ದು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ನೆನಪು. ಆಗ ನಾನು ‘ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳಿದ ತರಹ ಇರು’ ಎ೦ದು ರೇಗಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ದಯೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯೆ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಗುಣಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಸಹಾಯದಿ೦ದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಛಲ ಇದ್ದಿತು . ಇದೇ ಏನೋ ರಾಜರ್ಷಿ ಎ೦ದರೆ!

ನಮ್ಮ ತ೦ದೆ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಎಳೆದರೇ? ಅಥವಾ ಅಮ್ಮನೇ ಶುರುಮಾಡಿಕೊ೦ಡರೋ ? ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವ ಪತಿಪತ್ನಿಯರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರಿ೦ದ ಪ್ರಭಾವಿತರು ಎ೦ದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ. ಏನೇ ಆಗಲಿ ಅಮ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಆಸಕ್ತಿ, ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಮು೦ದೆ ಬರಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಡಬಗ್ಗರು, ಅನಾಥರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಕಾಳಜಿ, ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿ, ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಜನಸೇವೆ ಮಾಡುವ ದಕ್ಷತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕಿರಲಿ, ಇಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

– ಪಾಲಹಳ್ಳಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್

 

 

Hitaishini

ಹಿತೈಷಿಣಿ - ಮಹಿಳೆಯ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಳತಿ, ಸಮಾನತೆಯ ಸದಾಶಯದ ಸಂಗಾತಿ. ಮಹಿಳೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಣ ಹೆಜ್ಜೆ, ಇಂದಿನ ನಡೆ, ಮುಂದಿನ ಗುರಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆ, ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಹಿತೈಷಿಣಿಯ ಕರ್ತವ್ಯ.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *